Brak miejsca na dysku to jedna z tych awarii, które rzadko wyglądają efektownie, ale potrafią zatrzymać pół systemu. Baza danych przestaje zapisywać dane, aplikacja zaczyna zwracać błędy, logi nie mają gdzie się dopisywać, a administrator widzi problem dopiero wtedy, gdy użytkownicy już dzwonią.
Zabbix nadaje się do tego bardzo dobrze, ale samo dodanie hosta do monitoringu nie zawsze wystarczy. Warto sprawdzić, czy monitorowane są właściwe partycje, czy alerty mają sensowne progi i czy nie pomijamy inode.
Zabbix Agent 2 to dobry wybór, jeśli chcesz monitorować serwer Ubuntu i mieć więcej możliwości niż przy klasycznym agencie. Samo zainstalowanie paczki to jednak dopiero początek. Trzeba jeszcze ustawić adres serwera Zabbix, nazwę hosta, firewall i sprawdzić, czy agent naprawdę odpowiada.
Ten wpis pokazuje praktyczną ścieżkę instalacji i pierwszej diagnostyki. Bez rozbudowanej teorii, raczej lista rzeczy, które administrator zwykle musi zrobić na świeżym serwerze.
Świeżo zainstalowany Ubuntu Server zwykle działa od razu, ale to nie znaczy, że jest gotowy do produkcji. W praktyce najwięcej problemów pojawia się później: brak aktualizacji, nieczytelny hostname, otwarty SSH, brak monitoringu, brak backupu albo nikt nie wie, co właściwie jest na tym serwerze uruchomione.
Ten wpis to prosta lista rzeczy, które warto sprawdzić po instalacji Ubuntu Server, zanim postawisz na nim usługę dla firmy.
Dla kogo jest ten wpis
Dla administratora, który stawia nowy serwer VPS, maszynę wirtualną albo fizyczny serwer w małej firmie. Nie jest to opis instalatora krok po kroku. To lista czynności po pierwszym logowaniu.
Firma może mieć serwery lokalne, kilka usług w chmurze, Microsoft 365, backup na NAS-ie, VPN, monitoring, WordPressa, Docker Compose na jednym Ubuntu i użytkowników, którzy oczekują, że wszystko po prostu działa. W 2026 roku administrator IT nie jest już tylko osobą od restartu serwera i zakładania kont. To ktoś, kto musi ogarniać systemy, sieć, bezpieczeństwo, automatyzację, kopie zapasowe, dokumentację i coraz częściej narzędzia AI.
Backup WordPressa to nie jest tylko kliknięcie wtyczki i nadzieja, że „jakoś będzie”. Jeśli strona ma znaczenie dla firmy, trzeba mieć kopię plików, kopię bazy danych i przynajmniej prosty test odtworzenia.
Najgorszy moment na sprawdzanie backupu jest wtedy, kiedy strona już nie działa.
Dla kogo jest ten wpis
Ten wpis jest dla administratora albo właściciela małej firmy, który ma WordPressa na hostingu, VPS-ie albo własnym serwerze i chce mieć kopię, z której naprawdę da się wrócić.
Nie opisuję tutaj konkretnej wtyczki. Chodzi o podstawy, które warto rozumieć niezależnie od narzędzia.
Certyfikaty SSL/TLS są niezbędnym elementem dzisiejszego internetu, zapewniając bezpieczeństwo i prywatność danych przesyłanych między użytkownikami a serwerami. Dzięki Let’s Encrypt oraz narzędziu Certbot, możliwe jest bezpłatne generowanie certyfikatów SSL. W tym wpisie opiszę, jak zainstalować Certbot, wygenerować certyfikat Let’s Encrypt oraz zautomatyzować proces odnowienia za pomocą hooks.
Co to jest Certbot?
Certbot to otwarto źródłowe narzędzie do automatyzacji procesu uzyskiwania i odnawiania certyfikatów SSL od Let’s Encrypt. Certbot sprawia, że wdrożenie certyfikatu na serwerze WWW jest szybkie i proste, a dodatkowo pozwala na automatyczne odnawianie certyfikatów.
Instalacja Certbot w systemie Ubuntu
Aby zainstalować Certbot w systemie Ubuntu, wykonaj poniższe polecenia. Zawsze warto upewnić się, że masz aktualne pakiety na swoim serwerze:
sudo apt-get update
sudo apt-get install certbot
Generowanie certyfikatów Let’s Encrypt
Gdy Certbot jest już zainstalowany, możesz wygenerować swój pierwszy certyfikat SSL. Załóżmy, że chcesz wygenerować certyfikat dla domeny krawaczynski.pl. W tym celu możesz użyć trybu standalone, który nie wymaga działającego serwera WWW:
Certbot utworzy plik certyfikatu oraz odpowiednie klucze na twoim serwerze. Certyfikat ten będzie ważny przez 90 dni, więc zaleca się automatyzowanie procesu odnawiania.
UWAGA! Serwery let’s encrypt łączą się z Twoim komputerem na porcie :80 musisz zadbać aby na Twoim firewall otworzyć ten port. Jeżeli jest zajęty możesz sprawdzić jaka usługa go zajmuje
sudo lsof -i :80
Generowanie pliku PSK12
Często w aplikacjach wymagany jest format PKCS12 (.p12)
Certbot oferuje funkcję zwaną „hooks”, która pozwala na automatyczne uruchamianie skryptów przed lub po odnowieniu certyfikatu. Jest to szczególnie przydatne, gdy musisz np. skopiować certyfikat do innych aplikacji lub zrestartować usługi, które używają certyfikatów.
Przykład zastosowania hooks z Prosody
Załóżmy, że korzystasz z serwera komunikacyjnego Prosody, który obsługuje szyfrowaną komunikację dla Jabber/XMPP. Po każdym odnowieniu certyfikatu musisz zaktualizować certyfikaty w Prosody i zrestartować usługę.
Utwórz skrypt do aktualizacji certyfikatów dla Prosody
Najpierw musisz utworzyć prosty skrypt, który będzie kopiował nowo wygenerowane certyfikaty do odpowiedniego folderu Prosody i restartował usługę. Skrypt zapisz np. pod nazwą /usr/local/bin/update-prosody-cert.sh:
#!/bin/bash
# Ścieżka do certyfikatów CERT_PATH=”/etc/letsencrypt/live/krawaczynski.pl”
# Kopiowanie nowego certyfikatu i klucza cp $CERT_PATH/fullchain.pem /etc/prosody/certs/fullchain.pem cp $CERT_PATH/privkey.pem /etc/prosody/certs/privkey.pem
# Restart Prosody systemctl restart prosody
Skonfiguruj hooks Certbot
Aby uruchomić ten skrypt po każdym odnowieniu certyfikatu, musisz skonfigurować hook w Certbot. Możesz to zrobić, dodając poniższy parametr do crona lub do pliku konfiguracyjnego Certbot:
Teraz, za każdym razem, gdy Certbot odnowi certyfikat, skrypt automatycznie skopiuje nowe pliki certyfikatów i zrestartuje Prosody
Często zadawane pytania (FAQ)
1. Jak często muszę odnawiać certyfikat Let’s Encrypt?
Certyfikat Let’s Encrypt jest ważny przez 90 dni, ale dzięki Certbotowi proces odnowienia może być automatyzowany.
2. Czy mogę używać Certbot z serwerami innymi niż Apache lub Nginx?
Tak, Certbot obsługuje tryb standalone, który pozwala generować certyfikaty bez uruchomionego serwera WWW. To idealne rozwiązanie dla użytkowników takich aplikacji jak Prosody, HAProxy, czy inne niestandardowe usługi.
3. Jak sprawdzić, czy automatyczne odnowienie działa poprawnie? Możesz ręcznie przetestować odnowienie certyfikatu, uruchamiając polecenie:
sudo certbot renew --dry-run
Certbot to wszechstronne narzędzie, które pozwala szybko wygenerować certyfikaty SSL z Let’s Encrypt. Dzięki hooks możesz zautomatyzować wiele zadań, takich jak kopiowanie certyfikatów do aplikacji i restartowanie usług. Dla administratorów serwerów, którzy dbają o bezpieczeństwo i automatyzację, Certbot jest idealnym rozwiązaniem. Skorzystaj z powyższych przykładów, aby zaimplementować automatyzację w swojej infrastrukturze!
Rola administratora IT stale się rozwija, obejmując coraz więcej obszarów technologicznych. Administratorzy IT nie tylko zarządzają serwerami i sieciami, ale także dbają o automatyzację, bezpieczeństwo oraz monitorowanie systemów. W tym artykule opiszę najważniejsze umiejętności i narzędzia, które administrator IT powinien posiadać w 2024 roku.
Kim jest administrator IT?
Administrator IT to osoba odpowiedzialna za utrzymanie infrastruktury IT w firmie, w tym serwerów, sieci i aplikacji. Ich zadania obejmują:
UWAGA!