Opublikowane w przez Tomasz

Ubuntu Server 26.04 LTS – checklista przed aktualizacją z 24.04 LTS

Aktualizacja Ubuntu Server między wydaniami LTS wygląda prosto dopóki robimy ją na testowej maszynie bez usług. Na produkcji dochodzą repozytoria zewnętrzne, własne konfiguracje w /etc, usługi połączone z bazą danych, firewall, monitoring, backup i ryzyko, że po restarcie serwer nie wstanie tak, jak zakładaliśmy.

Ubuntu 26.04 LTS zostało wydane 23 kwietnia 2026 roku i ma standardowe wsparcie bezpieczeństwa do kwietnia 2031. Dla administratora, który trzyma serwery na 24.04 LTS, to naturalny kierunek migracji, ale nie powód do klikania aktualizacji w piątek po południu.

Poniżej praktyczna checklista przed aktualizacją Ubuntu Server 24.04 LTS do 26.04 LTS. Nie jest to opis każdej nowości w systemie. To lista rzeczy, które warto sprawdzić, zanim uruchomisz do-release-upgrade na serwerze, na którym działają realne usługi.

Dlaczego temat jest aktualny

Ubuntu 26.04 LTS jest nowym wydaniem długoterminowym. Oficjalne release notes wskazują kilka zmian ważnych dla administratorów:

  • OpenSSH przechodzi z wersji 9.6p1 z Ubuntu 24.04 LTS do 10.2p1 i usuwa słabe DSA.
  • Chrony jest domyślnym demonem czasu dla nowych instalacji.
  • systemd został zaktualizowany do wersji 259.
  • Ubuntu 26.04 LTS jest ostatnim wydaniem ze zgodnością dla skryptów System V w systemd.
  • Usunięto obsługę cgroup v1.
  • Netplan został zaktualizowany do wersji 1.2.
  • APT przeszedł z wersji 2.7 do 3.1, a apt-key został usunięty.
  • MySQL w repozytorium Ubuntu przechodzi na 8.4 LTS.
  • PostgreSQL został zaktualizowany do wersji 18.

Nie każda z tych zmian dotknie każdy serwer, ale każda może mieć znaczenie, jeżeli utrzymujesz własne skrypty, stare usługi, kontenery, monitoring albo zewnętrzne repozytoria.

1. Najpierw sprawdź, z czego aktualizujesz

Bezpośrednia ścieżka LTS działa z poprzedniego wydania LTS do kolejnego wydania LTS. Jeżeli serwer jest na Ubuntu 24.04 LTS, plan jest prosty: przygotowanie, aktualizacja pakietów, backup, do-release-upgrade, kontrola po restarcie.

Jeżeli serwer jest na 22.04 LTS albo starszym wydaniu, nie przeskakuj od razu do 26.04 LTS. Oficjalna dokumentacja Ubuntu jasno mówi, że starsze wersje trzeba podnosić etapami.

Sprawdzenie wersji:

lsb_release -a
cat /etc/os-release
uname -a

Sprawdzenie, czy system wymaga restartu:

test -f /run/reboot-required && cat /run/reboot-required

Jeżeli restart jest wymagany już przed aktualizacją wydania, zrób go wcześniej i sprawdź usługi. Nie warto zaczynać dużej migracji od systemu, który już czeka na restart po poprzednich aktualizacjach.

2. Zrób backup i sprawdź, czy da się go odtworzyć

Przed do-release-upgrade backup nie jest dodatkiem. To warunek rozpoczęcia pracy.

Minimum:

  • kopia katalogów z danymi aplikacji,
  • kopia baz danych,
  • kopia konfiguracji z /etc,
  • lista zainstalowanych pakietów,
  • snapshot maszyny wirtualnej, jeżeli środowisko na to pozwala,
  • eksport konfiguracji firewalla, reverse proxy, usług systemowych i zadań cron.

Przykład listy pakietów:

dpkg --get-selections > /root/packages-before-ubuntu-2604.txt
apt-mark showmanual > /root/manual-packages-before-ubuntu-2604.txt

Kopia konfiguracji:

tar -czf /root/etc-before-ubuntu-2604.tar.gz /etc

Jeżeli serwer ma bazę danych, zrób osobny dump. Snapshot VM jest wygodny, ale nie zastępuje kopii bazy, szczególnie gdy baza działa w trakcie robienia migawki.

3. Sprawdź wolne miejsce

Aktualizacja wydania pobiera dużo pakietów i zostawia po drodze stare wersje, cache oraz pliki tymczasowe. Brak miejsca w trakcie upgrade to jeden z prostszych sposobów na niepotrzebną awarię.

Sprawdź:

df -h
df -ih
du -sh /var/cache/apt /var/log /tmp 2>/dev/null

Warto osobno spojrzeć na:

  • /,
  • /boot,
  • /var,
  • /var/lib/docker, jeżeli działa Docker,
  • /var/lib/mysql albo /var/lib/postgresql, jeżeli działa baza,
  • katalogi backupu, jeżeli są na tym samym serwerze.

Jeżeli /boot jest mały i trzyma stare kernele, uporządkuj go przed aktualizacją. Jeżeli Docker zjada miejsce przez stare obrazy, najpierw sprawdź, co można usunąć bez ryzyka.

4. Zaktualizuj obecny system przed upgrade

Ubuntu zaleca, żeby przed aktualizacją wydania obecny system był w pełni zaktualizowany. W dokumentacji pojawia się też uwaga o phased updates, które mogą blokować release upgrade.

Praktycznie:

sudo apt update
sudo apt dist-upgrade -o APT::Get::Always-Include-Phased-Updates=true
sudo apt autoremove

Po tym sprawdź:

apt list --upgradable
systemctl --failed

Jeżeli są usługi w stanie failed, wyjaśnij to przed aktualizacją. Upgrade wydania nie jest dobrym sposobem na naprawę nieznanej awarii.

5. Sprawdź repozytoria zewnętrzne i PPA

Zewnętrzne repozytoria są częstą przyczyną problemów przy aktualizacji Ubuntu. Dotyczy to między innymi Dockera, agentów backupu, paneli hostingowych, narzędzi monitoringu, repozytoriów baz danych i pakietów dostawców sprzętu.

Lista źródeł:

find /etc/apt -type f -name "*.list" -o -name "*.sources"

Sprawdź też stare użycie apt-key:

apt-key list

W Ubuntu 26.04 LTS apt-key jest już usunięty, więc stare instrukcje dodawania repozytoriów mogą wymagać poprawienia. Klucze powinny być obsługiwane przez pliki keyring i wpisy signed-by.

Przed aktualizacją zapisz, które repozytoria są krytyczne, a które można czasowo wyłączyć. Po upgrade sprawdź, czy dostawca ma paczki dla 26.04 LTS.

6. Sprawdź SSH, zanim zamkniesz sobie drzwi

OpenSSH w Ubuntu 26.04 LTS ma istotne zmiany względem 24.04 LTS. Najważniejsze praktycznie: słabe DSA wypada z użycia, pojawiają się ostrzeżenia dla starszych algorytmów, a domyślne zachowanie może obnażyć stare urządzenia, stare konta i stare klucze.

Przed aktualizacją sprawdź konfigurację:

sudo sshd -t
sudo sshd -T | less

Sprawdź, czy masz:

  • działający dostęp po kluczu,
  • dostęp awaryjny przez konsolę VM, IPMI, panel VPS albo KVM,
  • zapisane aktualne reguły firewalla,
  • brak zależności od bardzo starych kluczy DSA,
  • świadomość, które systemy łączą się automatycznie po SSH.

Jeżeli masz stare urządzenia sieciowe, skrypty backupu albo monitoring łączący się po SSH, sprawdź je przed aktualizacją. To dobry moment, żeby posprzątać stare algorytmy, ale nie w trakcie okna serwisowego bez planu powrotu.

7. Zwróć uwagę na systemd i stare skrypty startowe

Ubuntu 26.04 LTS zawiera systemd 259. W release notes jest ważna informacja: to ostatnie wydanie Ubuntu wspierające zgodność ze skryptami System V w systemd. Jeżeli masz stare skrypty w /etc/init.d, potraktuj to jako ostrzeżenie.

Sprawdź:

ls -la /etc/init.d
systemctl list-unit-files --type=service
systemctl --failed

Jeżeli usługa nadal startuje przez stary skrypt init, zaplanuj migrację do natywnego unita systemd. Nie musi to być zrobione od razu w dniu aktualizacji, ale warto wiedzieć, które elementy infrastruktury są już technologicznym długiem.

8. Czas systemowy: Chrony zamiast systemd-timesyncd

W nowych instalacjach Ubuntu 26.04 LTS domyślnym demonem czasu jest Chrony. Przy istniejących systemach po aktualizacji warto świadomie sprawdzić, co faktycznie synchronizuje czas.

Diagnostyka:

timedatectl
systemctl status chrony systemd-timesyncd --no-pager
chronyc sources -v

Jeżeli serwer obsługuje logi, Kerberos, certyfikaty, bazy danych, klastry albo monitoring, zły czas potrafi zepsuć więcej niż się wydaje. Po aktualizacji sprawdź NTP tak samo jak DNS i firewall.

9. Netplan i sieć po restarcie

Netplan w Ubuntu 26.04 LTS jest w wersji 1.2. Zmiany dotyczą między innymi logiki oczekiwania na sieć i konfiguracji routingu. W prostym VPS-ie może nie być problemu, ale przy VLAN-ach, wielu interfejsach, bondingach, bridge pod wirtualizację albo konfiguracjach dla chmury trzeba być ostrożnym.

Przed aktualizacją zapisz:

ip addr
ip route
resolvectl status
sudo netplan get

Po aktualizacji:

sudo netplan generate
sudo netplan try

Nie wykonuj netplan apply na zdalnym serwerze bez dostępu awaryjnego, jeżeli zmieniasz konfigurację sieci. netplan try daje szansę na automatyczny powrót, ale i tak warto mieć konsolę poza SSH.

10. Bazy danych i usługi aplikacyjne

Jeżeli serwer utrzymuje MySQL, PostgreSQL, PHP, Dovecot, Postfix, HAProxy, Sambę albo aplikacje w kontenerach, czytaj release notes pod konkretne pakiety.

W Ubuntu 26.04 LTS:

  • MySQL jest w linii 8.4 LTS,
  • PostgreSQL jest w wersji 18,
  • PHP jest w wersji 8.5,
  • Dovecot 2.4 ma zmiany w formacie konfiguracji,
  • Postfix nie jest już domyślnie instalowany w chroot,
  • Samba przeszła do wersji 4.23.

To nie znaczy, że każda aktualizacja coś zepsuje. To znaczy, że przed oknem serwisowym trzeba wiedzieć, które usługi korzystają z tych pakietów.

Przydatna lista usług:

systemctl list-units --type=service --state=running
ss -tulpn

Jeżeli aplikacja jest krytyczna, zrób test aktualizacji na kopii maszyny albo przynajmniej odtwórz jej konfigurację na środowisku testowym.

11. Sama aktualizacja

Na serwerze używaj:

sudo do-release-upgrade

Nie uruchamiaj tego przez niestabilne połączenie. Najlepiej pracować w tmux albo screen:

tmux new -s upgrade-2604
sudo do-release-upgrade

Podczas aktualizacji czytaj komunikaty o plikach konfiguracyjnych. Domyślna odpowiedź często zachowuje aktualny plik, ale nie klikaj automatycznie. Jeżeli system pyta o /etc/ssh/sshd_config, konfigurację bootloadera, usługę sieciową albo bazę danych, decyzja ma znaczenie.

12. Kontrola po restarcie

Po aktualizacji nie kończ pracy na tym, że serwer odpowiada na ping.

Sprawdź:

lsb_release -a
uname -a
systemctl --failed
journalctl -p warning -b --no-pager
df -h
df -ih
ss -tulpn

Potem sprawdź konkretne usługi:

  • SSH z nowej sesji,
  • www przez HTTP/HTTPS,
  • bazę danych,
  • backup,
  • cron i timery systemd,
  • monitoring,
  • certyfikaty,
  • reguły firewalla,
  • logi aplikacji.

Jeżeli masz Zabbixa albo inny monitoring, nie kasuj alertów odruchowo. Najpierw zobacz, czy nie pokazują realnej zmiany po upgrade.

13. Co zapisać w dokumentacji

Po udanej aktualizacji zapisz:

  • datę aktualizacji,
  • wersję przed i po,
  • listę problemów,
  • decyzje przy plikach konfiguracyjnych,
  • usunięte repozytoria zewnętrzne,
  • pakiety wymagające ręcznej poprawki,
  • czas przerwy,
  • link do snapshotu albo backupu sprzed migracji,
  • rzeczy do zrobienia po tygodniu.

To oszczędza czas przy kolejnym serwerze. Szczególnie jeżeli masz kilka podobnych maszyn i za miesiąc będziesz robić ten sam proces ponownie.

Podsumowanie

Aktualizacja Ubuntu Server 24.04 LTS do 26.04 LTS nie powinna być traktowana jak zwykłe apt upgrade. To zmiana wydania systemu, pakietów serwerowych i części domyślnych zachowań.

Najważniejsze rzeczy przed startem to: działający backup, aktualny system, sprawdzone repozytoria zewnętrzne, dostęp awaryjny poza SSH, kontrola wolnego miejsca i świadomość zmian w usługach, które naprawdę działają na serwerze.

Jeżeli serwer jest prosty, aktualizacja może przejść spokojnie. Jeżeli trzyma bazy, pocztę, reverse proxy, VPN, Dockera albo usługi dla firmy, potraktuj to jak normalne okno serwisowe. Z planem, testem odtworzenia i czasem na diagnostykę po restarcie.

Źródła

  • Ubuntu 26.04 LTS release notes: https://documentation.ubuntu.com/release-notes/26.04/
  • Ubuntu 26.04 LTS summary for LTS users: https://documentation.ubuntu.com/release-notes/26.04/summary-for-lts-users/
  • Ubuntu Server documentation – upgrade your release: https://ubuntu.com/server/docs/how-to/software/upgrade-your-release/
☕ Postaw mi kawę